Loblar, Fissürler ve Bronşial Ağaç;
3. Cerrahi Kliniği
 Loblar ve Fissürler
Sağ akciğerin üst; orta ve alt olmak üzere 3 lobu vardır. Sol akciğerin ise üst ve alt olmak üzere 2 lobu vardır. Sağ akciğerin 2 fissürü vardır. Oblik (major) fissür; alt lobu üst ve orta lobdan ayırır. Horizontal (minör) fissür ise üst ve orta lobu birbirinden ayırır. Oblik (major) fissür posterior 5.kot ya da 5. ika'dan başlar, 6.kot'la beraber öne ve aşağıya doğru devam ederek 6.kostokondral bileşkede diyafragmada sonlanır. Horizantal fissür 6. kot orta axiller hattaki oblik fissürden başlayarak 4.kotun kostokondral bileşkesinden ve anteriordan devam eder.
Sol akciğerde ise sadece oblik (major) fissür bulunur. Bu fissür posteriorda daha yüksek düzeyde 3-5.kottan başlar. 6-7.kostokondral bileşke bölgesinde sonlanmak üzere aşağıya ve öne doğru devam eder.
Fissür varyasyonları olabilir. Sıklıkla bir kısmı ya da tamamı gelişmemiştir. İncelenen akciğerlerin %50'den fazlasında bu görünüm orta lob ile üst lobun anterior kısmının komplet füzyonu şeklindedir. Aksesuar fissürlerde olabilir ve akciğerlerin belirli kısımları sınırlandırılmış olur. Buna da aksesuar lob denir. Bazende bu tarz fissürler PA akciğer grafisinde lineer gölgelenme şeklinde izlenebilir ve aksesuar lobu çevreleyen akciğer dokusundan daha az radyolusen olarak izlenir. Sıklıkla karşılaşılan aksesuar loblar: Sol akciğerin posterior,inferior,midle ve azigos lobu şeklinde olabilir.Sol akciğerin Posterior, inferior ve orta lobları gerçek aksesuar loblar'dır. Bu lobların spesifik bronkopulmoner segmentleri vardır. Ancak azigos lobu gerçek bir aksesuar lob değildir. Çünkü üst lobun 1 ya da 2 segmentinin (apikal ve posterior) değişen kısımlarından oluşur. Fissür azigos veninin aberan bir kıvrımından ve onun 2 tabakalı paryetal-visseral plevrasının mezetelinden oluşur. PA akciğer grafisinde fissür mediastenin sağında ters dönmüş virgül şeklinde görülür. Bu anomali anatomik diseksiyonların ve rutin radyografilerin %0.5-1'i arasında görülür.
Bronkopulmoner Segmentler
Sağ ze sol akciğerin her bir lobu bir çok anatomik bölüme ayrılır. Bunlara bronkopulmoner segmentler denir. 18 segmentin 10'u sağakciğer'de; 8'i sol akciğerde bulunur. 1943 yılında Jackson ve Huber'in öne sürdükleri bu terminoloji kabul görmüştür.
Bronşial Ağaç
Trakea D7'de sağ ve sol 2 ana bronşa ayrılır. Sağ ana bronş sol ana bronştan daha dik bir açıyla ayrılır. Bu da aspire edilen materyalin lokalizasyonu açısından önem kazanır.
Sağ Bronşial Ağaç
Sağ ana bronştan sağ üst lob bronşuna kadar olan uzaklık lateralde 1.2cm'dir. Üst lob bronşu yakalaşık 1cm'dir ve 1 apikal, 1 posterior ve 1'de anterior olmak üzere 3 segmental bronşiol verir. Bu dallanma basit bir trifikasyon şeklinde olabilir veya 3 ana bronşiolün değişik kombinasyonları şeklinde olabilir. Bu segmental bronşiollerde; çeşitli kısımları havalandırmak üzere bölünürler. Üst lob bronşial çıkımından distale doğru ilerlenirken ki primer bronşuna bronkus intermedius denir. Bunun üzerinden pulmoner arterin ana kökü geçer. Bu yüzden de üst lob bronkusunu belirlemek için eparterial bronkus terimi kullanılır. Bronkus intermedius'un ön yüzeyinden 1.7-2cm distalinden orta lob bronşu çıkar. Uzunluğu 1.2-2.2cm arasında değişir. Medial ve lateral dallara ayrılır. Alt lobun superior ve segmental bronşu; bronkus intermediusun posterior duvarından kaynaklanır ve bu arka lob bronşunun distalinden çıkar. Bir fissür varlığında alt lobun superior segmentine posterior aksesuar lob denir. Bu broş sıklıkla tek dal olarak çıkar ve bifurkasyonla 3'e ayrılır. Nadirende trifikasyon gösterir. Superior bronşunun distalinde bazal kök bronşu medial, lateral, anterior ve posterior bazal segmentlere segmental bronşiolleri veririler. Fissür varlığında medial bazal segmente inferior aksesuar lob denir. Mediobazal bronş; anteromedialden çıkar ve alt lobun anterioruyla paravertebral yüzeyine yayılır. Anterobazal dal ise; bazal kök bronşunun anterolateralinden çıkar. Superior segment bronşuna yaklaşık 2cm distaldedir ve 2 ana dala bölünür. Lateral bazal ve posterior bazal bronş sıkılıkla ortak bir kökden çıkarlar ve bu 2 bronş 2 alt bronşa bölünür.
Sayısız varyasyonlar olabilir. Ancak ana yapı anlatılanlar gibidir. Nadiren sağdaki üst lob bronşu 3 bronkopulmoner segment oluşturmak üzere 2 ayrı bifurkasyon gösterir. İlginç olan bir konuda ana kök karina düzeyinden veya üzerinden ortaya çıkan nadir bir trakeal bronş'tur. Bu bronş sağ üst lobun apikal bronkopulmoner segmentini havalandırır. Orta lob bronşu ve dallarındaki varyasyonlar (lateral ve medial dağılımın dışında superior ve inferior bağlantılar olabilir) çok ilgi çekici değildir. Alt lob bronşunun ayrılmasında supsuperior ya da aksesuar supsuperiror bronş bulunması sık bir bulgudur.
Sol Bronşial Ağaç
Sol ana bronş sağdan daha uzundur. Karinanın 4-6cm distalinin anterolateralinde ilk dalı olan sol üst lob bronşu'nu verir. Yaklaşık 1-1.5cm uzunluğundadır ve superior ile inferior (linguler) dallara ayrılır. Superior dalı sıklıkla apikoposterior ve anterior segment dalını verir. Nadiren anterior segment inferioruna doğru göç eder ve trifurkat oluşturur (orta lobun analoğu). Yaklaşık 1-2cm uzunluğundadır. Superior ve inferior bölümlere ayrılır. Superior bölümü posterior ve inferior dallara da ayrılır Sol üst lob ağzının 0.5cm distalinde alt lob kök bronşu ilk dalını verir. Bu da superior segment bronşudur. Bu bronş posteriordan kaynaklanır, çoğunlukla bifurkasyon gösterir. Superior dalı verdikten sonra bazal kök bronşu 1.5cm'lik tek bir gövde olarak devam eder. Arkasından bifurkasyon sonrası antermedial bazal segment bronşu ve ortak kök bronşunu verir. Ortak kök bronşunda lateral ve posterior bazal bronşları kayanaklanır. Sol taraftaki varyasyonlar sol üst lob bronşunu superior ve inferiror bölümlerindeki segmental bronşial dağılımında gözlenir. Bu varyasyonların çoğu klinik olarak çok önemli değildir. Ancak cerrahi rexeksiyonlarda oldukca önemli rol oynar.
|
|
