Pulmoner ve Bronşial Damar Sistemleri;
3. Cerrahi Kliniği
 Pulmoner Arter Sistemi
Pulmoner arter; aortun solunda ve yukarısında bulunur. Sol ana bronşun anteriorunda sağ ve sol ana pulmoner artere ayrılır. Bu iki damar oblik fissüre paraleldirler ve pulmoner venlerin hafif yukarısındadır. Sağ ana pulmoner arter soldan daha uzundur. Pulmoner arterin bronş dalı değişkendir.
Sağ Pulmoner Arter: Sağ ana pulmoner arter sağ ana bronşun anterior ve inferiordan; superior pulmoner venin posterior ve superiordan perikardiyal sak'la ayrılır. İlk dal trunkus anteriordur ve sağ üst lobu besleyen ana damardır. Superolateral ve iki tanede bronşial dala ayrılır. Trunkus anteriorun superior dalı apikal arter adının alır ve üst lob bronşlarının besler. Değişken olarak da posterior segmenti besler.Sonraki damar posterior rekürren arterdir. Trunkus anteriorun inferior dalı anterior segmente gider; anterior segment bronşunda da sonlanabilir. Trunkus anterior 10 kişinin 1'i dışında sağ üst lobu besler. Çoğu kişilerde pulmoner arterin interlober bölümünden bir ya da daha çok yukarı çıkan damarlar bulunur. İnterlober bölüm bronkus intermedius'un üst çaprazındadır ve posterior segmenti besler.
Orta lob arteri pulmoner arterin interlober parçasının anteromedialinden çıkar. Başlangıç bölgesi genellikle horizantel ve oblik fissürün kesiştiği yerdedir. Bu arterin basit bir bifurkasyonu görülür, fakat alt dallara da bölünebilir. Alt lobun superior segmentini besleyen arteryel dallanma orta lob arterinin karşısında ve posteriorundadır. Superior segmental arter genellikle basit bir trunkus şeklindedir, daha sonra bifurkasyon gösterir. Pulmoner arterin interlober parçası distalde common bazal trunkus adının alır. Medial bazal segment arter bağımsız bir şekilde dallanır ya da anterior bazal dalla birlikte olabilir.
Sağ arteryel sistemin major varyasyonları her bir dallanma sırasında görülebilir. Populasyonun %20'de anterior trunkustan iki arter meydana gelir. Bunlar trunkus anterior superior ve inferior adlarının alır. Bunlar olduğu zaman; posterio dal hemen daima trunkus anterior superiordan dallanır. Üst lobun asendan dalı pulmoner arterin interlober parçasından çıkabilir, proximal dal anterior segment bülümlerini besler. Posterior asendan superior segmental arterden dallanır, nadirende orta lob arterinden dallanır. Orta lob arteri superior segmental arter gibi genellikle tek damardır, bazen 2-3 dal şeklinde de görülebilir. Common bazal trunkus dallanmasında da varyasyonlar görülebilir (subsuperior ya da aksesuar subsuperior arterler gibi).
Sol Pulmoner Arter: Sol pulmoner arter daha yukarıdan ve posteriordan çıkar. İlk segmental dalını uzunca bir mesafeden sonra verir. Üst lob damarlanmasını arterin interlober parçasının posterosuperior ve anteriordan çıkan dallar sağlar. Bunların sayısı 2-7 arasındadır; fakat en yaygın olanı loba giden 4 dal şeklindedir. Genellikle arterin anterior parçasının ilk dalı anterior segmenti; bir parçası da apikal segmenti besler. Anterior trunkustan sıklıkla 3 bazen de 2 dallanma olur. Bunlar anterior segmente,apikal segmente, sık olmayarakta posterior segmente gider. Anterior trunkus genellikle kısadır.
Ana arterin 2.dalı interlober fissürdedir.Bu 2.arteryel dal apikoposterior segmentin anterosuperiorunda 1 dal vererek sonlanır.Posterior arter interlober fissüre girer,alt lobun üst segmentine gider.Bu damar genellikle basit bir bifurkasyon ya da sıklıkla 2 major dala ayrılma şeklindedir.
Anteromedial bazal segmenti anterior dal besler; lateral ve posterior segmenti ise posterior arter besler.
Sol pulmoner arterin segmental dallanmalarında major varyasyonlar görğlebilir. İlk anterior dal üst lobu beslediği gibi linguler division'u da besler. 10 kişiden 1'nde de tamamını besler. Diğer bir varyasyon ilk anterior dal sadece apikal segmenti besler. Anterior segmentin kanlanması esas olarak arterin interlober parçasından olur. Superior segmental arter lingulaya giden proximal dal ya da dallardan doğar; fakat 1/3 kişide superior segmental dal linguler arterin distalinden çıkabilir. Her ikiside multipl olabilir. 1/3 kişide sol üst lobun anterior segmentini; pulmoner arterin interlober parçası ya da linguler damarın bir dalı kanlandırır. Sağda olduğu gibi subsuperior segmental bölgeyi comman bazal trunkustan veya daha sık olarak posterior bazalden çıkan damarlar besler. Son olarak common bazal stem veya ondan çıkan bir dal tarafından linguler kan akımı sağlanır.
Pulmoner Venöz Sistem
Akciğerin venöz drenaj paternindeki varyasyonların sayısı arteryel sistemdekinden daha fazladır. Her iki akciğerde superior ve inferior pulmoner ven olmak üzere 2 trunkus bulunur.
Sağ Pulmoner Venler: Superior pulmoner ven; pulmoner arterin oldukça inferiorunda ve anteriorunda uzanır. Bu genellikle 4 major dalın birleşmesiyle oluşur. Bunlar üst ve orta lobu drene ederler. Orta lob veni superior pulmoner vene drene olur; perikardiumdan içeri girerek atriuma drene olur. Nadirende buraya inferior pulmoner vende katılabilir. İnferior pulmoner ven superior venin inferior ve posteriorundadır. Alt lobu drene eder ve 2 major trunkustan oluşur. İlki superior segmenti drene eden superior segmental vendir. Diğer dal common bazal vendir. Bunu alt lobun bazal segmentini drene eden damarlar olan inferior bazal ve superior bazal damarlar oluştururlar.
Sol Pulmoner Venler: Solda; superior pulmoner ven pulmoner arterin anteroinferiorundadır ve sonuç olarak arterin anterior dallarını örter. Bu ven üst lobu drene eder ve 3-4 venin birleşmesiyle oluşur. İlk bölüm apkoposterior vendir. Bu apikal ramus ve posterior ramustan oluşur. 2. bölüm anterior vendir ve 3 rami (superior.inferiror.posterior)'dan metdene gelir. 3. ve 4. bölüm ise superior ve inferior linguler vendir. Kişilerin %50'den fazlasında bu venler basit bir trunkus yaparlar. Bu trunkus orta lob veninin sağındadır ve inferior pulmoner vene drene olurlar.
İnferior pulmoner ven sağda superior venin inferior ve posteriorunda bulunur. Superiror segmental ve common bazal ven tarafından oluşturulur. Lobun bazal segmentini drene eden common bazal ven superior ve inferior bazal bölümlerinden oluşur.
Bronşial Arter ve Venler
Bronşial arteryel sistem;sistemik sirkulasyonun ve kardiak outputun yaklaşık %1'ni oluşturur. Ana pulmoner vene dökülen solda hemiazigos ve sağda azigos veni ve daha az olarak da subklavyen ya da innominant arterdende orjin alabilir. İnternal mamarial arterin koroner arterden bile çıktığı bildirilmiştir.
En geniş anatomik çalışma Couldwel ve arkadaşlarınca rapor edilmiştir. Bu araştırmacılar 9 tane varyasyon bulmuşlardır. Çalışılan 150 otopsinin %90'nda 4 tip; kalan %10'nda ise diğer 5 tip varyasyonlar belirlenmiştir.
Bronşial arterlerin orjinleri 5-8.vertebralar arasındadır. Daha az olarak T5-6 arasında inen torasik aortadan veya daha nadiren de arkus aortadandır. Bir çok bronşial damarlar(%74)ayrı ayrı olarak doğarlar. Sadece %26'nda 2 damar orjine sahiptir. Sağ bronşial arterler aortanın anterolateral veya lateral yüzünden; nadirende orta yüzünden kaynaklanır. Olguların %88.7'sinde sağ bronşial arter aortik interkostal arterlerle beraber doğar. %78'nde 2.; %1.3'nde de 3. interkostal arter bronşial areterlerle beraber kaynaklanabilir. Nothan ve arkadaşları sağ ana bronşial arterin anatomisini tanımladılar. Bu arter aortadan interkostal arterin 0.5-5cm civarında bir yerden kaynaklanır ve yukarıya ve öne sağ ana bronşa doğru gider. Vertebral kolona sağdan bakıldığında torasik duktusun sağından geçer;özefagusu çaprazlayarak trakeanın alt uç yakınlarında sağ ana bronşun ayrıldığı yerlerde gözlenir. Trakea seviyesinde vagus sinirini lateralden çaprazlar. Mediastinal yönden sağ bronşial arter genellikle azigos veninin arkusuna paralel olarak gider. Solda Couldwel'in bildirdiğine göre bronşial arterler daha çok varyasyon gösterir. %94'nde direkt olarak aortadan kaynaklanır. Sadece %4'ü bir interkostal damarla ilişkilidir. Bir çok yönden bronşial damarlar aortanın trakeanın önüne geçerler. Nadir olarak böyle bir dal; trakeal karinaya yaklaşır. Miller ve Nelems'in bildirdiğine göre mediastinoskopi esnasında anatomik olarak bu şekilde yerleşmiş bir damar zedelenebilir.
Bu anatomik çalışmalar Olson ve Athenosoulis ve diğer radyologların anjiografik çalışmalarıyla doğrulanmıştır.Deffebrach ve arkadaşları bronşial arterleri hilusa girdikten ve bronşial ağaç boyunca akciğerde dağıldıktan sonraki anatomisini incelemişler.Genellikle her 2 yanda ana bronkusda arterler birbirleriyle ilişkili ark oluştururlar.Buradan ana arteryel division major bronşa kadar uzanır.Bu damarlar bronşial damarla yakın ilşkilidir ve genellikle her bir bronkus boyunca anterior ve posterior dallara ayrılır.Damarlar bronkusla birlikte ilerler ve bronşiollere dallanırken onlarda ayrılırlar.İnterkominikan ağ damarları bronşial duvarda genellikle vardır.Dolaşımdaki kanın 2/3'nün pulmoner vene;kalanının bronşial vene döküldüğü kabul edilir.Bronşial venler mukozada ve bronşial kıkırdağın dışında bulunurlar.Akımın yönü perihiler bölgedeki venöz plexusa ve daha sonra azigos veya hemiazigos vene doğrudur.
|
|
